Υδράργυρος : Ενας αιωρούμενος κίνδυνος

Οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με κάυση λιθάνθρακα εκπέμπουν μεγάλες ποσότητες υδραργύρου στον αέρα. Τα τελευταία χρόνια, χώρες όπως οι ΗΠΑ, με αυστηρά μέτρα για τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής , προσπαθούν να μειώσουν την ποσότητα του εκπεμπόμενου υδραργύρου. Επίσης και στη Γερμανία τίθεται το θέμα για θέσπιση ορίων. Ο Χημικός Μηχανικός καλείται να αναπτύξει μηχανισμούς και συστήματα για να απαλλάξει τις εκπομπές των εργοστασίων από το επικίνδυνο αυτό μέταλλο.

faf

Ο υδράργυρος αποτελεί μία νευροτοξίνη και οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με χρήση λιθάνθρακα, είναι από τους μεγαλύτερους υπαίτιους για τις μεγάλες ποσότητες που βρίσκεται στον αέρα. Αποτελεί κίνδυνο τόσο για τον άνθρωπο, όσο και για το περιβάλλον, καθώς με τον άνεμο, το βαρύ μέταλλο αυτό εξαπλώνεται, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται στην τροφική αλυσίδα. Μπορεί να προκαλέσει, μεταξύ άλλων, βλάβες στο νευρικό σύστημα, καρδιαγγειακές νόσους ή ακόμα και ζημιές στο ανοσοποιητικό σύστημα

“Σε περίπτωση που όντως θέλουμε να λύσουμε το πρόβλημα του υδραργύρου, πρέπει να μειωθούν οι εκπομές από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής”, τονίζει ο Rolf Beckers από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος (UBA). Μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για τις εκπομπές υδραργύρου φέρουν τα εργοστάσια τέτοιου τύπου.

Αν και τα μεταλλεύματα άνθρακα περιέχουν υδράργυρο σε μικρές ποσότητες,  η κάυση άνθρακα είναι αρκετά διαδεδομένη, οπότε η ποσότητα υδραργύρου που απελευθερώνεται γίνεται υπολογίσιμη. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον, όλα τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας με πρώτη ύλη τον άνθρακα, παράγουν  περίπου 500 τόνους ετησίως ( πάνω από 5 τόνους από αυτούς καταλογίζονται στην Γερμανία και περίπου 50 τόνοι στις ΗΠΑ, ενώ πάνω από  100 τόνοι στα κινέζικα εργοστάσια)

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει ήδη από το 2012 μειώσει δραστικά τις εκπομπές υδραργύρου, λόγω των σοβαρών κινδύνων για την υγεία. Τα εργοστάσια εκεί μπορούν να εκμπέμπουν το πολύ μόλις 1.4 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο. Στη Γερμανία ωστόσο, τα όρια σήμερα ανέρχονται στα 30 μικρογραμμάρια, ενώ σε άλλες χώρες της ΕΕ στα 50. Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Περιβάλλοντος έχει προτείνει ήδη από το 2012 (και πιο πριν) να μειωθεί δραστικά το όριο στη Γερμανία, έτσι ώστε από το 2016, κανένα εργστάσιο ηλεκτροπραγωγής στη Γερμανία να μην εκπέμπει πάνω από 3 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο και  το 2019, η εκπομπή υδραργύρου από την καύση του άνθρακα να πέσει στο 1 μικρογραμμάριο. Η απόφαση, όμως, αυτή δεν έχει εγκριθεί από την κυβέρνηση ακόμα.

Οι Ευρωπαίοι επιστήμονες εκτιμούν ότι 1,5 έως 2 εκατομμύρια παιδιά στην Ε.Ε. γεννιούνται κάθε χρόνο έχοντας εκτεθεί σε επίπεδα μεθυλο-υδραργύρου πάνω από το όριο ασφαλείας των 0,58 μικρογραμμαρίων ανά γραμμάριο, ενώ 200.000 παιδιά εκτίθενται ετησίως σε επίπεδα πάνω από το μέγιστο όριο των 2,5 μικρογραμμαρίων ανά γραμμάριο που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Στην Ελλάδα υπήρξε πρόσφατα ατύχημα με διαρροή Υδραργύρου στην Ξάνθη, όπου μπροστά σε είσοδο οικοδομής, έπεσε, υπό αδιευκρίνιστες μέχρι στιγμής συνθήκες, μισό κιλό υδράργυρος από μηχάνημα που μεταφερόταν σε εργαστήριο του Πολυτεχνείου της Ξάνθης (που στεγάζεται στην ίδια οικοδομή). Έπειτα από μετρήσεις, βρέθηκε ότι μετά το συγκεκριμένο ατύχημα, τα επίπεδα υδραργύρου στην Ξάνθη ήταν 3 με 4 φορές πάνω από τα επιτρεπόμενα.

Σχετικά με την οικονομική πλευρά του θέματος, νέα έρευνα δημοσιευμένη στο περιοδικό για θέματα περιβαλλοντικής υγείας “Environmental Health” αναφέρει ότι ο καθαρισμός της ρύπανσης από υδραργύρο και η μείωση της προγεννητικής έκθεσης στη νευροτοξίνη του μεθυλο-υδραργύρου (MeHg) μπορεί να εξοικονομήσει έως 10 δισεκατομμύρια ευρώ το χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.